Bulaşıcı Pankreas Nekrozu (IPN)

Hastalığın Nedenleri

Enfeksiyöz pankreas nekrozu (Akut nezle enteriti olarak da bilinir), ilk tanımlanan ve en çok çalışılan balık hastalıklarından biridir. IPN virüsünün suşları ve alt grupları serolojik, biyokimyasal ve genetik yollarla ayırt edilebilir. VR-299 (tip 1) türü ilk olarak Kuzey Amerika'da izole edilmiş ve o zamandan beri neredeyse tüm dünya çapında görülmüştür Ab (tip 2) ve Sp (tip 3) suşları ilk olarak Avrupa'da izole edilmiş, yayılmış, ancak henüz Kuzey Amerika'da izole edilmemiştir. Hastalık yapabilirliği ve taşıyıcı özgüllüğü bir izolattan veya suştan diğerine değişebilir.

Troutlodge 002 0844.jpg

Konakçı çeşitliliği, dağılımı ve oluşumu

IPN alabalık ve somon için oldukça bulaşıcı bir hastalıktır. Yüksek ölüm oranları tipik olarak, özellikle gökkuşağı ve dere alabalığının larva ve yavru döneminde yaşanır. Hiçbir salmonid türü bu virüse karşı tamamen dirençli değildir. IPN virüsü ayrıca çizgili levrek, levrek, uskumru, sarı kuyruk ve yılan balığında da ölümlere neden olur. IPN ve IPN benzeri virüsler hem tatlı su hem de deniz ortamlarındaki 65'den fazla omurgalı ve omurgasız su türünden izole edilmiştir. IPN virüsü, Kuzey, Orta ve Güney Amerika, Avrupa (İngiltere dahil), İskandinavya, Japonya ve Güneydoğu Asya dahil olmak üzere dünyanın birçok yerinde görülür. Henüz Afrika, Avustralya ve Yeni Zelanda'da gözlemlenmemiştir. Virüs, bulunduğu çoğu bölgede endemik olma eğilimindedir.

IPN virüsü, balıklara yaşam döngülerinin her aşamasında bulaşabilir. Küçük balıklar virüse karşı daha duyarlı olma eğilimindedir ve 5 g üzerindeki balıklarda ölüm nadiren görülür. Bunun bir istisnası, IPN virüsünün, özellikle tuzlu suya geçiş stresinden sonra, daha büyük balıklarda önemli ve kronik ölümlerin görüldüğü Atlantik somonudur. Hastalık geniş bir sıcaklık aralığında ortaya çıkabilir, ancak 10 ila 15 °C arasında en fazla akut olma eğilimindedir. Ölüm oranı, tipik olarak enfeksiyondan 3 ila 10 gün sonra başlar ve 10 ila 20 gün içinde zirve yapar. Akut enfeksiyondan kaynaklanan toplam ölüm oranı 2 ila 4 haftada %70 veya daha fazla olabilir. Belirli koşullar altında, hastalığın seyri, daha düşük ölüm oranı ama daha kronik olabilir. Hayatta kalanların %90 kadarı virüsü taşır ve hayatlarının geri kalanında dışkılarıyla atarlar.

Klinik İşaretler, Tanı ve Kabul Görmüş Tanımlama

IPN'nin klinik belirtileri balığın boyutuna göre değişebilir. Küçük balıklar yem almama, renkte koyulaşma ve çok stresli olma eğilimindedir. Sık sık kuyruklarını sıkı dairesel bir eğirme hareketi ile, yana yuvarlanma veya tirbuşon (helezonik) şeklinde yüzerler. Genellikle ekzoftalmi (gözler dışarı çıkar) ve aşırı derecede şişmiş bir karın görülür. Akut hastalıklı balıklar genellikle anüsten uzun, beyaz bir dışkı bırakırlar. Balığın genellikle karın yüzeyinde ve yüzgeçlerinde kanamalar vardır. Solungaçlar tipik olarak soluktur ve hemorajik lezyonlarla lekelenir. Mide ve bağırsaklar yemden faydalanmayı durdurur, ancak mukus veya sıvı ile dolup belirgin oranda şişerler. Pilorik Seaka hemorajiktir. Ölümden önce, balıklar tankın veya havuzun dibinde uyuşuk halde toplanırlar. Daha büyük balıklarda, hastalığın seyri daha kronik olabilir, temel klinik bulgular daha az belirgin ve hatta hiç olmayabilir.

Teşhis için hastalıklı balık yetkili bir laboratuvara gönderilmelidir. Varsayımsal ön tanı, genellikle virüs izolasyonu ve virüsün doku kültüründeki karakteristik sitopatik etkisi ile yapılır. Tanının konması üç ila beş gün sürebilir. Virüsün kimliği genellikle aktivitesini IPN virüsüne özgü teşhis anti-serumu ile nötralize etmek yoluyla doğrulanır. ELIZA, FAT, IFAT, DNA probları ve diğer bazı testler de varsayımsal ve doğrulanmış tanı için kullanılabilir ve genellikle doku kültürü analizinden daha az zaman alabilir. İzolasyon ve tanımlama genellikle hassas ve kesindir. IPN virüsü diğer patojenlerle nadiren karıştırılır. Bununla birlikte, hastalık diğer hastalıklarla aynı anda görülebilir, bu nedenle her zaman tam ve ayırıcı bir tanı yapılmalıdır.

Enfeksiyon kaynağı ve bulaşma

IPN virüsü klinik olarak hastalıklı balıklarda ve ayrıca virüs bulaşmış ve dışkı yoluyla yüksek düzeyde virüs yayan asemptomatik taşıyıcılarda depolanır. Virüs, özellikle tatlı suda birkaç gün hayatta kalabilir ve dondurulmaya, ılık sıcaklıklara ve kurutulmaya toleranslıdır. Dondurulmuş balıklarda, iç organlarda, dışkıda veya çamurda uzun süre bulaşıcı olarak kalabilir. Enfeksiyonun birincil kaynağı iç organlar, sindirim sonrası enfekte olmuş dışkı veya ölü balıklardır. Suya yayılan serbest virüs ayrıca balıkların solungaç ve yüzgeçlerinin açıkta kalan epitellerine bulaşır.

IPN virüsü, enfekte olmuş ebeveynlerden alt soylarına dikey olarak bulaşabilir. Iyodofor türü dezenfektanlar IPN virüsüne karşı genelde etkilidir, ancak virüs yumurta içindeyse dezenfektanın tek başına kullanımı hastalığın dikey geçişini önlemede etkili değildir. IPN virüsünden tamamıyla kaçınmak için, tıpkı Troutlodge operasyonlarında olduğu gibi, gözlü yumurtaların yalnızca nesiller boyunca IPN virüsü görülmediğine dair sertifikalı olan denetimli anaçlardan elde edilmiş olması gereklidir.

Balık yiyen çeşitli kuşların ve memelilerin, özellikle enfekte olmuş bir çiftlikten diğerine gezerken, IPN virüsünü dışkılarıyla yayan temel vektörler oldukları bilinmektedir. IPN ve IPN benzeri virüsler, böcekler, kerevit ve suda yaşayan diğer omurgasızlardan da izole edildiğinden bu virüsü depolayabilirler. Buna ek olarak, iyofilize balık salgıları gibi bazı biyolojik materyallerin, eğer dezenfekte edilmezlerse IPN virüsünü bulaştırabildiği görülmüştür.

Korunma, Tedavi ve Kontrol

IPN virüsü çiftliğinize henüz bulunmadıysa, başlamasını önlemek için her türlü önlem alınmalıdır. İşletmenizde yalnızca denetlenmiş ve IPN virüsünden ari sertifikalı stok ile, Troutlodge gibi saygın firmalar tarafından üretilen gözlü yumurtalar ile üretim yapın. IPN virüsü kuşlar ve memeliler tarafından bulaştırılabildiğinden, virüs bulaşmamış çiftliklerin larva ve yavru operasyonlarının etrafına tamamen izole edecek muhafazalar inşa etmeleri şiddetle tavsiye edilir. Hastalığın yayılmasını sınırlamak için, suyun tekrar kullanıldığı seri sistemlerde, daha küçük balıklar daima daha büyük balıkların üzerinde tutulmalıdır.

IPN virüsü, klor, iyot, formalin ve ozon gibi kimyasal dezenfektanlar tarafından inaktive edilebilir. Bununla birlikte, diğer balık virüslerine kıyasla UV ışığına, güneş ışığına ve kurutmaya daha dirençli görünmektedir. UV filtreleri su kaynaklarını yeterince dezenfekte etmeyebilir veya sirkülasyon sistemlerini IPN virüsüne karşı koruyamayabilir. Ozon dezenfeksiyonu veya klorlama / klorsuzlaştırma daha etkili yöntemler olabilir.

IPN virüsünün önlenmesi için başka bir alternatif aşılamadır. Larva ve yavru balıklar için geliştirilmekte olan birkaç deneysel IPN aşısı vardır, ancak bunlar henüz lisanslı ya da ticari olarak temin edilememektedir. IPN için lisanslı ve ticari olarak satılan aşılar, Atlantik Somonunun tuzlu suya transfer evresi (smolt) gibi daha büyük ve daha değerli aşamaları için enjekte edilebilir ürünlerdir.

Viral hastalıklar için şu anda kayıtlı bir tedavi bulunmamaktadır. Hastalığın girişini önleme en iyi kontrol yöntemidir. Özellikle su kaynağınıza göre yukarıdaki başka çiftlikte bulaşma olduysa, ortadan kaldırılması çok zor olabilir. Öncesinde IPN virüsü bulaşmış balıklarınız için, yakındaki çiftliklerden beslenen kuşlar ve memeliler tarafından bulaştırıldığı takdirde, işletmeniz tekrar enfekte olabilir. Bu nedenle, işletmesinde virüsü daha önce yaşamış veya pozisyonuna göre yüksek riskli çiftliklerin bu hastalığın tedavi yollarını mutlaka öğrenmesi gerekir. Virüs, larva ve yavru balıklar için daha fazla riskli olduğu için, IPN virüsünden ari sertifikalı yumurtalar satın alınarak ve virüsten ari olduğuna emin olduğunuz suda ilk üç ila altı ay boyunca (8 ila 13 cm) yetiştirilerek ölüm riskinden kaçınılabilir.

Bazı seçilmiş balık türlerinin IPN virüs enfeksiyonuna karşı daha dirençli olduğu gözlemlenmiştir. Troutlodge, IPN virüsü direncinin genetik seçimini, ıslah programlarında büyük titizlikle yürütmektedir. IPN virüsü kaynaklı kayıplar operasyonlarınızda kronik bir sorunsa, bu sorunu Troutlodge temsilcinizle görüşebilirsiniz.

Mevzuat ve Halk Sağlığının Önemi

IPN virüsü, çoğu düzenleyici otorite tarafından sertifikalandırılabilir bir hastalık olarak listelenmiştir. Şu anda, düzenlemeler virüsün türleri arasında ayrım yapmamaktadır. Tüm Troutlodge anaçları, yumurtlamadan önce en az beş ila altı kez IPN virüsü için kontrol edilir. Troutlodge’un tüm operasyonlarının, IPN virüsünden ari olduğuna dair denetlenmesi ve onaylanması konusunda köklü bir deneyimi vardır. Tüm denetimler, ABD Tarım Bakanlığı tarafından onaylanmış bağımsız bir laboratuvar tarafından, son teknoloji ve en hassas tespit yöntemleri kullanılarak yapılır. Troutlodge tarafından üretilen tüm yumurtalar IPN virüsünden arındırılmıştır, uluslararası tüm standartlara ve ihtiyaçlara uygundur.

IPN virüsü, balıklar ve omurgasızlar hariç olmak üzere insanlar veya diğer hayvanlar için bilinen bir sağlık riski oluşturmaz. İnsan tüketimi için enfekte balıkların işlenmesi veya satılması konusunda herhangi bir kısıtlama yoktur ve halk sağlığı açısından özel bir operasyon gerektirmez.

Troutlodge 002 1624.jpg

Referanslar

Wolf, K. 1988. Balık virüsleri ve balık viral hastalıkları. Cornell University Press, Ithaca, NY. 476 p.

Thoesen, J. (Ed). 1994. Balık ve kabuklu deniz hayvanı patojenlerinin tespiti ve tanımlanması için önerilen prosedürler, 4. baskı, Balık Sağlığı Bölümü, Amerikan Balıkçılık Birliği, Bethesda, MD, USA